Mening of oordeel?

Welkom in deze podcast van het Zelfkennislab,

Mijn naam is Fik en ik neem je mee in een overweging over een van de zeven mindfulness-principes en dat is in dit geval niet oordelen.

De zeven mindfulness-principes ken je misschien,

Dat zijn acceptatie,

Frisse blik,

Vertrouwen,

Niet oordelen,

Loslaten,

Geduld en niet streven.

Een prachtig mooi rijtje en in theorie ook heel boeiend en interessant,

Maar in de praktijk nog niet altijd zo eenvoudig om dat een plek te geven,

Om dat te belevendigen,

Die principes,

In het dagelijks leven.

En om je daarin te helpen,

Kijken we vandaag naar niet oordelen.

Wat ik om me heen zie,

Is dat mensen snel in meningen vervallen.

Vooral Nederlanders zijn heel goed in meningen over het weer,

Over de voetbal,

Over de politiek in binnen- en buitenland,

Over van alles en nog wat.

En hoe steviger we vastzitten in onze eigen visie,

Hoe meer we ons gaan verdedigen tegen anderen,

Hoe strakker we in onze eigen patronen zitten en er mensen om ons heen opzoeken die ook zo denken,

Die dezelfde mening hebben,

Vanuit hetzelfde perspectief de wereld bekijken.

En dat is zo jammer,

Want juist mensen met een ander perspectief,

Daar kunnen we zoveel van leren.

Daar kunnen we onze eigen blinde vlekken wakker mee maken,

Tot inzicht te komen.

Niet oordelen.

Ja,

Mensen zeggen weleens tegen mij,

Ja,

Maar goed,

Als je geen mening hebt en álle meningen buiten beschouwing moet laten,

Dat is aan de ene kant niet eenvoudig,

Maar aan de andere kant is het ook zo slap,

Zo,

Dan krijg je van die mensen die eigenlijk niet weten wat ze vinden.

En wat moeten we daar nou mee,

Want dan krijg je geen duidelijkheid en dan weet je ook niet waar je aan toe bent met z'n allen.

En die twee dingen wil ik eigenlijk uit elkaar halen.

Want op het moment dat je je eigen mening kan ontspannen,

De relativiteit ervan ziet,

En je je bewust wordt dat het maar één kant van de zaak is,

Dan heb je meer oog voor die mening van een ander.

En je kunt,

Het is een heel zwart-witte gedachte,

Dat als je geen mening zou hebben,

Laat ik het zo zeggen,

Dat als je wel een mening zou hebben,

Dat je dan ook een oordeel hebt.

Die twee dingen kun je uit elkaar trekken.

Dus ik kan de mening hebben dat ik bijvoorbeeld milieuvriendelijk wil leven,

Ik kan dat als uitgangspunt nemen in mijn leven,

Maar ik hoef er niet over te oordelen als een ander dat niet of minder doet.

Dus wat ik doe is van mijn eigen mening,

Of van jouw eigen mening,

Het oordeel lostrekken.

En dat maakt het gesprek ontspannender.

Want dan is het niet meer mijn mening is goed en die van jou is fout.

We halen dat oordeel ervan af.

We kijken dan nieuwsgierig,

Objectiever,

Naar hoe de ander het ziet.

Wat er allemaal achter die visie en mening zit.

Want op het moment dat we nog vastzitten in onze eigen meningen,

Dan gaan we steeds harder praten,

Worden we steeds feller en dan verliezen we onszelf en elkaar in een discussie.

Dan wordt het er niet gezelliger op.

Dan komt er steeds minder verbinding tussen individuen,

Maar ook zie je dat in groepen,

In teams,

In families.

En dan komt er steeds meer strijd.

En juist als je het oordeel van je mening afhaalt,

Dan ontspant de strijd.

Dan ontspant,

Dit is goed of fout.

Want in zekere zin zou je kunnen zeggen,

Wie weet wat goed of fout is.

Wie heeft die kennis in pacht.

Want jouw fout,

Mijn fout,

Daar zijn andere ideeën over.

De een vindt dit fout,

De ander vindt dat fout.

Die normen en waarden liggen bij iedereen echt heel erg anders.

Als je dan uitzoomt,

Zou je kunnen zeggen,

En observeert in alle rust wat jouw mening is,

Dan kan je er afstand van nemen.

Dan kan je er objectiever naar kijken.

Als je in die felle discussie zit,

Dan worden die meningen steeds subjectiever,

Steeds harder.

Mijn mening klopt,

Want,

En dan komen al die argumenten,

En dan zegt die ander,

Mijn mening is meer echt,

Is waarheid,

En dat soort termen gaan mensen dan bezigen.

Terwijl,

Wie weet wat echt waarheid is.

Wie weet wat echt klopt.

Uiteindelijk overzien we het toch eigenlijk allemaal niet.

Soms,

Tien jaar na dato,

Dan zeg je ja,

Met terugwerkende kracht,

Dan weten we dit,

Hebben we dat gezien,

Dan hebben we ervan geleerd.

Maar in het moment zelf weten we toch eigenlijk niet wat werkelijk waar is.

Ik niet,

Jij niet,

Wij allemaal niet.

Omdat we de wereld bekijken vanuit ons eigen perspectief.

En ons eigen perspectief is heel eenzijdig.

Dus het komt allemaal neer op dat oordeel loslaten,

Die waardering kunnen vinden voor die ander.

Ook al heeft die een mening die jij helemaal niet begrijpt.

En die je in eerste instantie waarschijnlijk ook niet eens waardeert.

Als je gaat zoeken naar,

Hé,

Hoe zit jouw visie in elkaar,

Wat behelst dat,

Waar komt die vandaan,

Uit welk perspectief,

Uit welke observatie,

Dan ben je oprecht nieuwsgierig.

En dan kijk je met frisse blik naar de visie van een ander.

En die frisse blik,

Heb ik aan het begin genoemd,

Dat is nou net een van de andere mindfulness-principes.

En op het moment dat je vanuit die ontvankelijke houding kunt kijken naar de mening van een ander,

Dan ontspant je lijf letterlijk,

Maar dan ontspant je geest ook,

Ontspant je gedachte en visie.

En dan besef je dat jouw mening heel relatief is en maar één kant belicht.

Dan laat je die waarheid los.

En dan zoom je eigenlijk uit,

Dan kijk je met een afstandje naar jezelf.

Dan kijk je met een afstandje naar je eigen mening,

Naar je eigen waarheid en dan wordt door het afstand nemen,

Wordt het al objectiever.

En dat komt omdat je minder hecht aan die mening,

Minder vast zit aan je eigen optiek.

En het klinkt zo makkelijk als ik dat zeg,

Want het is natuurlijk allesbehalve makkelijk,

Je kent vast ook die televisieprogramma's waarin iemand een stuk tuin van de buren neemt en dat ziet als zijn eigen tuin en dat als waarheid ziet.

En ik denk steeds vaker,

Die persoon kan niet anders hiernaar kijken.

Want als ze dat zou kunnen,

Dan had ze dat wel gedaan.

En daar klinkt al acceptatie in door.

En ja,

Je hebt gelijk,

Ook als ik in zo'n situatie zit en iemand neemt een stuk van mijn tuintje af,

Dan word ik ook niet blij.

En dan is het ook een hele uitdaging om die identificatie met dat stuk tuin los te laten.

Dus om afstand te nemen van die tuin is van mij,

Blijf daar van af.

En als ik het niet in de gaten heb,

Dan ga ik me ook verdedigen en word ik ook heftig.

Maar als ik uitzoom en tot rust in mijn lijf word en rustig in mijn geest,

In mijn gedachten,

Dan kan ik van afstand kijken,

Wat is hier nu werkelijk aan de hand?

Wat maakt dat deze buurman of buurvrouw denkt dat die tuin van hem of haar is?

Uiteindelijk is dat wat bij jou hoort,

Wat bij mij hoort,

Dat is ook heel relatief.

Dat wat bij mijn zelfbeeld past,

Of dat nou mijn tuin is of mijn enthousiasme,

Of dat nou mijn enthousiasme is of mijn lichaam,

Dat is echt allemaal heel relatief.

Want je zou ook kunnen kijken naar dat we met z'n allen samen één zijn.

Dat is misschien een grote stap,

Maar die eenheid,

Die natuur die we met z'n allen zijn,

Onderdeel van die natuur en allemaal schakels daarin,

Dat zou je non-dualiteit kunnen noemen.

Niet jij en ik,

Maar wij.

Jij en ik,

Dat is het zwart-witte net als goed en fout.

Dat is de duale wereld en die dualiteit roept strijd op.

Dat zie je op dit moment ook in de wereld gebeuren,

Vast ook in je eigen kleine omgeving.

En op het moment dat we die dualiteit wat los kunnen laten,

Die strijd en dat zwart-witte denken van goed en fout,

En dat doen we door uit te zoomen,

Van een afstand te kijken en die identificatie los te laten,

Dan kom je tot meer objectief denken,

Meer rust in je meningsvorming,

Niet zo vasthoudend en verdedigend in jouw stuk.

Maar met dat ik dit zeg,

Merk ik ook dat de rust in mijn lijf dan groter wordt,

Dat ik meer land en aanwezig ben in mijn lijf.

En als je de wereld zo waarneemt,

Dan kun je meer met waardering kijken naar jezelf,

Naar je eigen fouten,

Tussen aanhalingstekens,

Naar de fouten van een ander,

Tussen aanhalingstekens.

Je gaat meer waarderen wat er is,

Omdat je meer begrip krijgt voor het perspectief van de ander.

En als je de ander beter begrijpt,

Snapt waarom die niet meer kan dan dat die op dit moment deed of doet,

Kun je daarin ontspannen.

Een voorbeeld wat ik in trainingen vaak naar voren schuif,

Is dat we een kleuter op de kleuterschool niet minder waarderen als iemand die op de universiteit zijn werk doet,

Zijn best doet.

Iedereen doet zijn best.

Iedereen doet wat hij kan.

En we zeggen niet tegen die kleuter,

Hé,

Het lukt je nog steeds niet om fetussen strikken en wat is dat toch slecht van jou,

Foei toch.

Je kunt observeren in alle neutraliteit,

Hé,

Die kleuter kan zijn of haar fetus nog niet strikken.

Maar het oordeel daarover kan je loslaten.

De objectiviteit is,

Deze kleuter kan nog niet zijn fetus strikken.

Maar je hoeft daar geen oordeel over te hebben.

Je hoeft dat niet vanuit een onderwaardering te benaderen.

Net zo min als dat we kijken naar iemand die op de universiteit zit of iemand die op de mbo zit,

Dat je daar een ander waardeoordeel op plakt.

Dat is helemaal niet nodig.

We hebben iedereen nodig.

We hebben alle vakken en alle professionals nodig.

En iedereen is van waarde.

Want we kunnen helemaal geen vakgebieden missen.

Dus waarom zouden we ons druk maken over het onderwaarderen van dit of het overwaarderen van dat?

Waarom zouden we die ander meer of minder waarderen?

Dat komt vaak voort uit verdediging van je eigen persoonlijkheid,

Uit verdediging van je eigen ik.

Op het moment dat je getriggerd wordt dan schieten we snel in de verdediging.

Maar verdedigingsmechanismen zijn zo automatisch,

Zo snel aanwezig,

Dat we helemaal niet altijd in de gaten hebben dat we ons verdedigen.

Dus als je rust neemt,

In je lijf aanwezig bent,

Je ademhaling voelt,

Je hartslag voelt,

De tintelingen in je lichaam,

En van daaruit uit kan zoomen,

Afstand kan nemen van wat jij wil,

Van jouw zelfbeeld,

Ik ben,

Dan zoomen we uit en dan bekijken we de wereld objectiever.

En op het moment dat je dat doet,

Dan komt er niet alleen begrip en waardering voor die ander,

Maar er komt ook veel meer begrip en waardering voor jezelf.

Dan kan je nu met compassie kijken naar alles wat er fout gaat,

Alles wat je fout doet.

En fout is natuurlijk een heel,

Ik zou bijna zeggen,

Een slecht woord in deze,

Maar die woorden fout en goed,

Die helpen ons niet.

Als ik deze podcast klaar heb,

Dan kan ik er nog een keer helemaal naar luisteren en iedere keer vallen me andere dingen op,

Oh,

Dit had ik beter kunnen doen,

Daar had ik meer kunnen schaven,

Daar had ik meer nuances aan kunnen brengen.

En nu kan ik het tien of dertig keer opnemen en iedere keer,

Als je terug zou kijken,

Terug zou luisteren,

Zou je ding kunnen verbeteren.

Daar loop ik te stotteren en daar ben ik te zwart-wit en daar praat ik te zacht.

Maar ik heb me voorgenomen om vanuit waardering naar mezelf te kijken.

Dit,

Deze podcast,

Dit is wat het is,

Op dit moment.

En als jij nu voor mij had gezeten in een training,

Dan had ik dit geleverd.

En dat is altijd voldoende,

Want als ik beter had gekund,

Als het beter had gemoeten,

Dan was dat wel zo geweest.

Dus daar zit dat woord acceptatie in.

Daar zit dat gevoel van acceptatie in.

Oké,

Dit had hier en daar beter gekund.

Maar ik accepteer dat het is zoals het is.

En die acceptatie is ook één van die zeven mindfulness-principes.

En nogmaals,

Het is mooi en boeiend,

Die mindfulness-principes,

Maar het is zo fijn om daarmee echt in een dag mee aan het werk te gaan,

Om één van die principes mee te nemen als thema in je week,

Of in je maand,

Of in je jaar,

En dan merk je dat je daarin groeit.

Ik heb dat niet oordelen en dingen waarderen zoals het is afgelopen jaren meer aandacht gegeven.

En dan merk je dat je daarin groeit,

Dat je daar meer rust in krijgt en dat je die ander waardeert zoals ze is,

Dat je ook die volwassenen kunt bekijken met de zachte ogen,

Waarmee je een kleuter bekijkt die iets nog niet helemaal perfect kan,

Zoals het veten strikken.

Want iedere volwassene heeft zijn of haar eigen kwaliteiten,

Zijn of haar eigen inbreng in deze wereld.

En dat is altijd van waarde.

En als je jezelf vergelijkt met anderen,

Dan merk je misschien ook dat je jezelf boven of onder iemand plaatst.

Op het moment dat je je vergelijkt met anderen,

Dan schuif je je eigen kwaliteiten vaak aan de kant.

Mensen kunnen niet altijd vanuit compassie en waardering naar hun eigen kwaliteiten spreken,

Kijken.

En wij zien die kwaliteiten in onze vrienden veel beter.

Dus hoe zou het zijn om naar onszelf te kijken met de ogen waarmee we naar onze vrienden kijken.

Onze vrienden,

Daar houden we van,

Die waarderen we,

Daar zien we de goede kanten van.

En die mindere kanten die duwen we snel wat weg.

Als je met die blik,

Die waarneming,

Nou ook naar die collega's kunt kijken die je misschien iets minder aantrekken.

Als je met die blik van waarneming,

Van waardering,

Kunt kijken naar die familieleden die misschien wat ingewikkelder zijn om mee om te gaan,

Voor jou.

En dat voor jou is een belangrijke toevoeging,

Want het zegt altijd wat als iets moeilijk is.

Over onszelf.

En dat vergt heel veel moed om daar naar te kijken,

Om zo te kijken.

Oké,

Iets triggert mij,

Iets is ingewikkeld,

Iets maakt me verdrietig,

Vermoeid me.

En nou kan ik de schuld naar die ander toe schuiven,

Maar wat zegt het over mij?

Op het moment dat ik kijk naar schuld,

Dan denk ik weer in dualiteit,

In goed en fout,

In slecht,

In je best niet doen.

En op het moment dat ik kijk,

Hé,

Maar wat is nou de trigger,

Wat is mijn aandeel hierin,

Wat is mijn rol,

Mijn schakel,

Wat is mijn kwaliteit hierin en wat is mijn valkuil hierin,

Dan zoom ik uit,

Kijk ik objectiever naar het geheel,

Het grote geheel zou ik bijna zeggen.

En dan zie je op sommige momenten sprankelingen van de eenheid die ons allen verbindt,

Van de non-dualiteit.

En in die eenheid,

In die non-dualiteit,

Daar voel je een blijdschap,

Een zachte blijdschap,

Een waardering voor die ander en voor jezelf.

Ik weet eigenlijk ook soms niet waar het begint.

Begint het met waardering voor jezelf?

Als je dat sterk voelt,

Dan hoef je je niet te verdedigen ten opzichte van die ander.

Dan kun je je verdedigingsmechanisme ontspannen,

Dan hoef je niet hard te worden,

Of jezelf aan de kant te schuiven,

Verdrietig te worden.

Maar dan kun je ontspannen kijken naar dat wat er is,

Naar dat wat er speelt.

Dan wordt je waarneming objectiever en kun je de waarneming accepteren zoals het is.

En als je begint niet vanuit jezelf te waarderen,

Liefde hebben,

De kwaliteiten van jezelf te zien,

Maar als je begint bij de kwaliteiten van anderen te zien,

Dan zie je ook de weerspiegeling.

De momenten waarop die ander jou waardeert en dan landen die complimenten van die ander ook beter bij je.

Dus welke weg je kiest,

Het werkt altijd om meer waardering te vinden en minder oordeel.

Dus aan jou de keuze,

Wil ik mezelf meer gaan waarderen?

Wil ik de momenten dat mijn gedachte,

Mijn innerlijke kriticus hard is over mezelf,

Vind dat ik iets beter had kunnen doen?

Wil ik daar aan werken of wil ik meer aandacht besteden aan de kwaliteiten van anderen zien en anderen waarderen,

Ook als dat soms moeilijk valt?

Beide kanten zijn goed.

Beide kanten zijn prima en kijk wat jij daarin wilt,

Die keuze ligt bij jou.

Waar ga jij aandacht aan geven?

Jezelf complimenten geven of die ander complimenten geven?

Dat is eigenlijk,

Zo is het verhaal weer rond,

Want op het moment dat we onszelf meer waarderen,

Dat we die ander meer begrijpen en waarderen,

Komen we tot die compassie,

Komen we tot een objectievere waarheid,

Kunnen we de subjectiviteit loslaten en is die kleuter niet beter dan die student aan de universiteit.

En ik gun jou om die afstand te kunnen nemen,

Jezelf en anderen,

Op een afstand te kunnen waarnemen,

Observeren en daarin de meningsvorming wel te laten staan,

Die meningen wel goed te voelen waar je voor staat,

Je hoeft jezelf niet weg te cijferen,

Maar het oordeel ervan af te halen,

Dus de waardering,

Of het niet waarderen,

Ervan af te halen,

Want je kunt best van jezelf vinden,

Oh,

Dit had ik beter kunnen doen,

Ik leer daar weer van voor een volgende keer,

Maar je hoeft jezelf niet de grond in te praten,

De put in te praten,

Je hoeft jezelf niet minder te voelen dan anderen,

Je hoeft jezelf niet eens te vergelijken met anderen.

Dus dat oordeel mag je loslaten.

De waarde is er niet minder om,

Als je iets niet helemaal perfect vindt,

Als je vindt dat het de volgende keer iets beter kan,

Prima,

Zo is het dan.

Dat was blijkbaar de bedoeling,

Dat we ervan leerden.

En dat is ook wat dit ons brengt,

Dat we door de objectieve naar te kijken,

Grotere stappen maken en bewustere stappen in ons leerproces,

Vanuit rust en compassie voor jezelf en anderen.

Ik wens jou toe dat je die afstand af en toe kunt nemen,

In je waarneming,

Naar jezelf en naar anderen.

En ik wens jou vooral toe dat je met liefde en waardering naar jezelf en naar anderen kunt kijken.

Want we doen wat we kunnen,

En soms hoop je misschien dat dat wat meer had kunnen zijn.

Maar dit is het,

We doen wat we kunnen.

Als we het beter hadden kunnen doen,

Dan hadden we het wel beter gedaan,

Dan was dat de bestemming geweest.

Ik wens jou een waardevolle dag toe,

Met een fijn en waardevol gevoel over jezelf en wat je deze dag hebt neergezet.

Tot ziens.

In het Zelfkennislab.

Heb het mooi!