Rust in je hoofd #7 - Tijd voor verandering

Welkom op deze aflevering van Rust in je Hoofd.

Ik zou je willen uitnodigen om dat arme hoofd even tot rust te laten komen door de knop om te draaien en op te gaan in de beleving,

In de flow-ervaring,

Waardoor denk- en piekerprocessen naar de achtergrond verschuiven en het hoofd tot rust kan komen.

Maar dit keer draaien we het om.

Eerst de beleving van een tekst om tot rust te komen en pas daarna de meditatie.

Maak het je makkelijk en sluit je mooie ogen.

Stilzitten,

Antwoordde Leonard Cohen op de vraag wat hij daar eigenlijk kwam doen in dat desolate klooster waar hij al jaren verbleef.

Stilzitten.

Want dat was het echte,

Diepe,

Weelderig en heerlijk plezier.

Pico Ayer,

Die de vraag had gesteld,

Dacht dat Cohen een grapje maakte.

Maar dat bleek niet het geval,

Want de legendarische zanger vervolgde met deze uitdagende wetervraag.

Wat zou het alternatief zijn?

Zou ik een nieuw huwelijk aangaan met een jonge vrouw en opnieuw kinderen grootbrengen?

Nieuwe drugs ontdekken?

Nog meer dure wijn kopen?

Ik weet het niet.

Dit,

Stilzitten,

Lijkt mij het meest luxueuze en somptueuze antwoord op de leegte van mijn eigen bestaan.

Het gesprek greep plaats in een afgelegen boeddhistisch klooster in de Californische heuvels.

Ooit zag ik een documentaire erover,

Waarin je kennis maakte met een heel ander Leonard Cohen dan de stijlvolle Bart met zijn bedwelmende stem.

Ik zag een stille,

Nederige man in een monnikspij die aandachtig kleine klusjes deed,

Zoals de afwas,

Die mediteerde en zijn oude leraar liefdevol verzorgde.

Dat we ons in dit afgelegen oord van stilte bevonden,

Verzekerde hij pikoeier,

Had niets te maken met vroomheid of zuiverheid.

Het was gewoon de meest praktische manier die hij had ontdekt om de verwarring en angst achter zich te laten die hem lange tijd hadden vergezeld.

Stilzitten en zwijgen in gezelschap van zijn oude Japanse vriend terwijl hij van een courvoisier nipte en tot diep in de nacht naar de krekers luisterde.

Dat had hem het dichtst in de buurt gebracht van blijvend geluk,

Het soort geluk dat niet verandert,

Zelfs als het leven je met een van zijn terugkerende uitdagingen en verstoringen confronteert.

Er kan niets tegenop,

Zei hij over het stilzitten.

Nergens heen gaan was het grote avontuur dat je elke andere plek deed begrijpen.

Stilzitten was voor Leonard Cohen de beste manier om te reizen in het land van nu.

Wat hij deed was tegelijk heel eenvoudig en ontzettend moeilijk.

Straks moet je het zelf ook eens proberen,

Beste luisteraar.

Ervaring blijft immers de beste leerschool.

Het zal wel even wennen worden,

Omdat we het zo gewoon zijn van voortdurend prikkels te krijgen,

Informatie op te slaan en die onophoudelijk te verwerken.

Een mens is constant bezet terrein,

Een wandelende stortplaats voor een continue informatievloed.

Hoe lang is het geleden,

Luisteraar,

Dat je voor het laatst op een schermpje hebt gekeken?

Of misschien heb je tijdens de lunch een rapport of de krant doorgenomen?

Of stond in de auto de radio of in de living de tv aan?

We lijken wel lopende sponsen die hun constante stroom informatieprikkels aan het opzuigen en het verwerken zijn.

Het is nog niet zo lang geleden dat informatie vergaren een echte luxe was.

Ik herinner me hoe ik als jonge man wekelijks uren in de bib doorbracht en thuis met mijn neus in een twaalfdelige encyclopedie zat en later cafés opzocht waar je gratis kranten kon inkijken.

En hoe ik,

Vele jaren later,

Toen internet voor het eerst zijn hemelse poorten opende,

Uren kon verdwalen in de informatieschatkamers van Alibaba.

Dat was pas luxe.

Pico Ayer merkt op dat nu,

Zo'n twintig jaar later,

Het tegen de luxe wordt.

De zoektocht naar informatie is een zoektocht geworden naar de plekken waar we bevrijd zijn van informatie.

Luisteraar,

Zijn jouw zeilen reeds gekeerd in de richting van de terra incognita van innerlijke rust?

Waar je niet alleen maar gedragen wordt door stilte,

Maar je ook de mogelijkheid gegund wordt voor ontlediging.

En vervolgens,

Op een groeibed van herwonnen vruchtbaarheid,

De ontvankelijkheid bloeit voor nieuwe,

Diepere ervaringen.

Braak liggen,

Dat lijkt me daartoe een vruchtbare manier.

Even een anekdote.

Gedurende meer dan twintig jaar gaf ik een zomercursus op een klooster in de Provence.

Rond het midden van de week stelde ik de deelnemers een opdracht voor,

Om toe te laten even al de opgedane inzichten,

Impressies,

Ervaringen,

Te laten doorsijpelen.

Het was me immers opgevallen dat cursisten heel de tijd ontvankelijk bleven voor prikkels.

En de opdracht was heel eenvoudig.

Ik vroeg de cursisten om één uur lang in de schaduw onder een boom te gaan zitten.

En niets te doen.

En als het even kon,

Zelfs zo weinig mogelijk te denken.

Er gewoon maar te zijn en tot rust te komen.

Voor velen werd het de meest onrustige ervaring van de hele cursusweek.

Enkelen hielden het niet langer dan een kwartier vol.

Gewoon als ze waren aan afleiding,

Dynamiek,

Snelheid,

Uitdenken,

Actief handelen.

Twee decennia later lees ik bij Ton Le Maire hoe dit kwam.

Ik citeer uit zijn boek Vervelden en het boek Stilte.

Veel mensen schrikken ervoor terug om met de leegte te worden geconfronteerd.

De leegte buiten hen,

Maar vooral de potentiële leegte in hen zelf.

Deze leegte is tegelijk ook stilte.

En beide bevatten een risico,

Kunnen een beproeving betekenen voor het bewustzijn dat gewend is aan geluiden,

Aan de bezigheden,

Aan afleiding,

Aan daden en beweging.

Ledigheid en braakliggen kunnen ons de afgrond in onszelf openbaren,

Kunnen ons in aanraking brengen met angst,

Onzekerheid,

Wanhoop.

We stellen ons bloot aan de kans overvallen te worden door verveling,

Mistroostigheid of melancholie.

Het bewustzijn wordt zichzelf tot last en de wereld manifesteert haar vreemdheid,

Haar onverschilligheid voor ons slot.

Het leven verliest zijn smaak,

De vanzelfsprekende verstandhouding tussen mij en de buitenwereld valt weg en wat rest is de ervaring van het naakte er te zijn.

De verleiding is dan groot om afleiding te zoeken,

Om iets te gaan doen en daartoe biedt onze omgeving alle gelegenheid.

Want de moderne maatschappij met haar hyperactivisme,

Haar vertieren en haar verstrooiing,

Haar voortdurende stroom van geluiden en gepraat,

Haar fixatie op beweging en snelheid,

Lijkt wel gedreven door een panische angst om leegte,

Om stilte,

Om traagheid te ervaren en vooral niet de mogelijke afgrond in ons en om ons onder ogen te durven zien.

Niets is inderdaad zo zeer vreemd aan de geest van onze tijd als ledigheid,

Gelatenheid en de kunst van het brakeliggen,

Als het willens en wetens afzien van activiteit,

Productiviteit en snelheid.

Maar wat is dat dan precies volgens Ton Le Maire,

Dat brakeliggen?

Hij zegt,

Brakeliggen bestaat uit een eigenaardig mengsel van passiviteit en activiteit.

Een gerichtheid op de buitenwereld die tegelijk ongericht,

Doelloos en gelaten is.

Het is gekenmerkt door openheid,

Beschikbaarheid,

Alertheid en aandacht die ervan afziet de dingen te willen beheersen en te veranderen.

Het is een actief passieve houding die zich concentreert op de leegte en zich ontledigt en juist daardoor kan openstaan voor de volheid van het moment,

Van het hier en nu.

Brakeliggen speelt,

Zoals je weet luisteraar,

Een belangrijke rol in de landbouw.

Grond die intensief verbouwd wordt,

Is gebaat bij wisseldeelt en periodiek brakeliggen om vruchtbaar te blijven of het opnieuw te worden.

Tijdens periodes van brakeliggen kunnen we de batterijen weer opladen.

Onze aandacht verbreden,

Nieuwe dingen leren en ons openstellen voor verruimende ervaringen.

Ik citeer nog even Le Maire.

Jezelf af en toe toestaan braak te liggen,

Biedt de geest de gelegenheid om zich te voeden vanuit de humus waar onze wortels liggen.

Juist als je niet langer gefixeerd blijft op resultaat,

Wanneer je de wil tijdelijk uitschakelt en het bewustzijn vrij afgeeft,

Kan je de inspiratie uit de diepte laten opstijgen als een gave en een geschenk en kunnen de ideeën weer gaan stromen.

Zullen we het even proberen.

Tijd voor de ervaring.

Wel even de moed opbrengen om de pauzeknop in te drukken en te stoppen met datgene wat je aan het doen bent.

Tenminste,

Als je het beluisteren van deze podcast combineert met een activiteit.

Dus,

Eenvoudig even gaan zitten nu.

In een rechte,

Fire,

Open houding,

Nieuwsgierig en zonder te oordelen over wat er verder gebeurt.

Jezelf overgeven aan het huidig moment door gewoon stil te zitten en niets anders meer te doen dan je open te stellen voor wat zich aandient,

Zowel lichamelijk als mentaal.

Je hoeft niets te veranderen,

Niets te sturen,

Niets te doen,

Niets toe te voegen en niets te vermijden.

Alleen maar bewust aanwezig zijn.

Dat lijkt supersimpel.

Maar het betekent ook de greep op het leven loslaten,

Controle opgeven.

En dat is niet meteen onze sterkste kant.

Dat lokt verzet en weerstand uit.

Wees dus mild voor jezelf,

Luisteraar.

Mild wanneer je weerstand ondervindt of wanneer het moeilijker verloopt dan je had vermoed.

Maar op een bepaald moment,

Net als je stopt met je best te doen,

Wordt je gedragen door het huidig moment.

Je ontspant dan in de sterke armen van nu.

En dat is een heel fijne ervaring.

Dus misschien toch even doen.

Er volgen zo dadelijk vijf minuten stilte nu.

Aan jou om ze met nieuwsgierigheid en mildheid te beleven.

En daarna kom ik even naar je terug om af te sluiten.

Klaar?

Hier gaan we.

De vijf minuten zijn verstreken.

Je kan,

Als je dat wil,

Afronden nu,

Zoals jij dat wenst.

Bijvoorbeeld door je met je nog gesloten ogen te focussen op de raakvlakken van je lichaam.

Met de ondergrond waarop dat je zit of ligt.

Je bewust te worden van je lichaam als geheel.

Je mooie ogen weer te openen.

En wat te rekken,

Strekken of bewegen.

Bedankt voor het luisteren.