Rust in je hoofd S2#5 | Zal je een goed leven gehad hebben?

Welkom op deze aflevering van Meer rust in je hoofd.

De bedoeling van deze podcast is eenvoudig,

Je drukke hoofd even tot rust te laten komen.

In het eerste seizoen,

Tot en met aflevering 7,

Zochten we die rust op door de beleving van een korte meditatie of relaxatie en door op te gaan in de beleving van een verhaal.

In het tweede seizoen gaan we op zoek naar inspiratie om ruimer te kijken naar de landschappen van het leven.

Rust in je hoofd kan je eenmaals ook vinden door te kijken vanuit nieuwe,

Verruimende perspectieven.

In de komende afleveringen gaan we die verruiming halen bij Michel de Montaigne,

Mijn inzins de meest praktisch inspirerende filosoof.

Hij zoog de gids in mijn laatste boek.

In zijn werkkamer had hij op de houten steunbalken van het plafond gezegden gegrift van zijn lievelingsauteurs en liet er zich,

Al stappend door zijn kamer,

Door inspireren.

Net zo doen wij in deze podcast met zijn uitspraken.

Luisteraar,

Vertel me over je luisterbeleving.

Ik lees je graag.

Het zou ook fijn zijn mocht je deze podcast willen delen.

Ik wens jou vast veel luisterplezier.

Ik zou het wel graag willen,

Maar ik heb er echte tijd niet voor.

Dat is zowat de vaakst geformuleerde verklaring waarom sommige mensen er maar niet toe komen om de dingen die ze graag hadden willen doen in dit leven een plaats te geven.

De GR van Poperingen naar Ploegsteert afstappen,

Proostlezen,

Afspraken met Vincent-François-Paul et les autres,

Vliegers oplaten met de kinderen,

Tijdloos ruzie maken met de familie na de monopolie,

Oeigoers en kanopolo leren,

Anti-gravity yoga beoefenen en Russische schorsen neerkweken.

Het mag niet zijn.

Geen tijd.

Ik kan dit goed begrijpen.

We lopen met z'n allen in een rat race van deadlines,

Zijn overbevraagd op het werk en overbelast thuis,

Moetens hier,

Moetens daar en we leven zo snel dat we haast moeten ademhalen met ons achterwerk.

Montaigne legt de vinger op de wonde.

Toen de grote Aesopus zijn meester eens onder het wandelen zag pissen,

Riep hij uit,

Wat,

Moeten wij zo meteen ook onder het rennen kakken?

Laten we zuinig omgaan met onze tijd,

Dan nog blijven er veel ledige,

Slecht benutte uurtjes over.

Onze geest vindt kennelijk dat hij voor de behartiging van zijn zaken geen tijd genoeg heeft als hij zich niet losmaakt van het lichaam gedurende de korte pauze die dit nodig heeft voor het doen van zijn behoeften.

Tot daar Montaigne.

Alsof ze,

In een derde dimensie ontsnapt aan de wetmatigheid van de tijd,

Met elkaar aan het keuvelen zijn gegaan tijdens een wandeling,

Pikt z'n master Thich Nhat Hanh in op de uitspraak van Montaigne en geeft het een mindvolle kwinkslag.

Als je naar het toilet gaat,

Kun je ervoor kiezen om mindvolle te urineren.

Je neemt de tijd om daarvan te genieten.

Waarom zou je je haasten?

Deze tijd is ons gegeven om te leven.

Het kan een heel plezierig moment zijn.

In de tijd dat je plast is er geluk en vrijheid mogelijk.

Je wilt dat niet overhaast doen om weer weg te gaan en andere dingen te doen.

Daarom zetten we in de meditatiecentra een vaas met bloemen in het toilet.

Om ons eraan te herinneren dat dit ook een meditatiehal is.

Geniet van de tijd dat je onder de douche staat.

Geniet van de tijd waarin je een ontbijt maakt.

Geniet van de tijd waarin je urineert of defecteert.

Met mindfulness en concentratie kunnen we van ieder moment genieten dat ons gegeven is om te leven.

Dat is levenskunst.

Tot daar ligt Nhat Hanh.

Tijd en levenskunst.

Ze lijken wel water en vuur,

Steeds klaar om elkaar op te heffen.

We beleven het wel eens zo dat de tijd het genieten voortdurend in de weg staat,

Maar gaat het hier echt om een probleem van tijd?

Of is het een kwestie van prioriteit?

De meeste van ons hebben de indruk dat ze tijd tekortkomen.

Anderen daarentegen slagen er wel in de dingen te doen die ze belangrijk vinden.

Hebben die dan meer tijd gevangen toen dat die uitgestrooid werd?

Wel in tegendeel.

Er is niets zo democratisch verdeeld als tijd.

Mag ik,

Om het didactisch te duiden,

Jou even vragen,

Luisteraar,

Om uw armen zijdelings te spreiden in een rechte lijn en de vingers een beetje te krommen,

Alsof dat u een lang pak vasthoudt.

Dat,

Die afstand tussen de twee handen,

Is uw tijdslijn.

Nu kijkt u naar de gebogen vingers van uw linkerhand.

Daar bent u als baby om de hoek gekomen,

Het leven in.

Draai nu uw hoofd traag naar rechts en kijk naar het uiteinde van uw rechterhand.

Daar zal u de hoek omgaan,

Het leven uit,

Op weg naar de Eeuwige Jachtvelden.

De tijd tussen uw linker- en uw rechterhand is de tijd van uw leven.

Niemand weet hoe lang die zal duren.

Daarin zijn we met z'n allen gelijk.

De uitdaging is,

Hoe vul ik die tijd in,

Opdat,

Eenmaal ik op het einde ben aangekomen en terugblik in de achteruitkijkspiegel,

Ik zeggen kan,

Ik heb zo'n goed leven gehad,

Dat ik er meteen zou voortekenen om te herbeginnen.

Een mens zou zich immers veel vroeger moeten realiseren waar het straks allemaal te laat voor is.

Naast Montaigne laat ik me ook graag inspireren door een andere filosoof,

Willy van der Steen.

Uit een van zijn geschriften ben ik deze conversatie altijd blijven onthouden.

Lambic.

Hoe laat is het?

Gerommelke.

Tijd om uw leven te beteren.

Blauw grapje,

Als kind gelezen en altijd blijven onthouden.

Uw leven beteren is ook het maken van de juiste keuzen voor de juiste prioriteiten.

En het nemen van de beslissingen om die te realiseren.

En dat heeft niets te maken met tijd,

Wel met prioriteit.

Wat zet ik in die tijdslijn op de voorgrond en wat op de achtergrond?

Daarvoor kan je best niet wachten tot later.

Want,

How we spend our days is,

Of course,

How we spend our lives,

Schreef Annie Deird zo terecht.

Kom je nu toe aan wat voor jou het leven de moeite waard maakt,

Luisteraar.

Of stel je het volle leven nog wat uit tot betere tijden.

Als de bouw af is,

Ik een partner heb,

Die examens of die vacatures achter de rug zijn,

We verhuisd zijn,

Het weekend is,

Vakantie is,

De kinderen uit het huis zijn,

Als ik op pensioen ben,

Dan ga ik eindelijk die waardevolle dingen doen.

Echter,

We weten niet of die alsen er ooit zullen komen.

Tot nader bericht hebben we maar één leven en kan het zo gedaan zijn.

De enige realiteit is het huidig moment,

De rest is theorie.

Dus de vraag is,

Kom je nu toe aan datgene wat voor jou belangrijk is?

En dat is ook de vraag die ik in mijn cursus,

De prioriteit van je leven,

Aan de cursus te stel.

En dan gaan we samen op zoek naar de remmers die maken dat je die prioriteiten nu niet beleeft.

En als je klaar staat om al te argumenteren dat je geen tijd hebt,

Herinner je dan,

Tijd heb je niet,

Tijd neem je.

Shoppen,

Tv kijken,

Schoenen poetsen,

Gras afrijden,

Recepties aflopen,

Op sociale media zitten.

Mocht je me vragen,

Doe jij dat?

Dan zou ik antwoorden,

Zo weinig mogelijk.

En als je dan zou vragen,

Waarom niet?

Dan zou ik zeggen,

Daar heb ik geen tijd voor.

En ik zou liegen.

Want als je me voor elk van die activiteiten 1000 euro zou geven,

Ik doe zo onmiddellijk.

Wat ik bedoel is dus,

Daar heb ik geen prioriteit voor,

Met lange ei.

Tijd is immers kiezen.

Kiezen waar je je tijd in steekt.

Want tijd is,

Net als energie en geld,

Beperkt.

En we hebben allemaal het gevoel dat we niet genoeg ervan hebben.

Dus moeten we kiezen waar we het in investeren.

Sommige mensen gaan vaak shoppen of kijken elke avond een paar uur tv.

Anderen poetsen elke dag hun schoenen of rijden elke weekend hun gras af.

En nog anderen schuimen wekelijks feestjes af.

Ik denk dat het een heel goede keuze is.

Tenminste,

Als dit hen zoveel voldoening geeft,

Dat de rest naar de achtergrond mag gaan.

Maar als dat niet zo is,

Als ze klagen dat ze geen tijd hebben voor al die dingen,

Moeten ze mij niet vertellen dat ze niet toekomen aan lezen,

Sporten,

In de natuur vertoeven,

Vrienden opzoeken,

Mediteren,

Weet ik wat allemaal.

Dat zijn dan weer de dingen waar ik prioriteit aan geef.

En iedereen heeft het recht op zijn eigen prioriteitenschaal.

Je kan immers niet alles hebben.

Tijd is dus een beslissing.

In mijn cursussen zie ik mensen hierin vaak verrassend evolueren.

Ik herinner me dat bij de aanvang van een cursus,

Tijdens de uitwisseling van de ervaringen,

Een oudere dame die single en werkloos was,

De tijd niet vond om met mindfulness bezig te zijn.

Toen ze dan van haar cursusbuur,

Een jonge vrouw van 25 die opgeslorpt werd door haar doctoraat,

Maar tegelijk ook nog een bijtje op had en een jonge baby,

Hoorde hoe geëngageerd die mediteerde en rijkelijk de filosofie van mindfulness integreerde in haar dagelijkse leven,

Was ze heel prettig verrast en riep ze geïnspireerd uit.

Oh,

Ik sta zo versteld,

Wat prettig om dit allemaal te horen.

Hierdoor besef ik dat ik mezelf een waanbeeld heb voorgehouden.

Geen tijd.

Een waanbeeld waar ik me niet bewust van was en dat ik nu eindelijk doorprikken kan.

Deze mevrouw besefte plots dat ze uit gewoontegedrag vasthield aan de prioriteiten volgens de welke ze dag in dag uit al jarenlang leefde,

Maar die geen bewuste keuze meer waren.

Het was tai-gewoontegedrag geworden.

En nu,

Vanuit dat bewustzijn,

Kan ze kiezen.

Kiezen voor wat nu prioritair is in haar leven.

Een andere cursiste zei,

Ik dacht steeds dat ik geen tijd had.

Tot onze tv stuk was.

En ik elke avond twee uur had om de dingen te doen waar ik nooit toe kwam.

Waarop iemand anders toevoegde,

Ik was gefrustreerd toen ik merkte dat ik ramper toekwam om te mediteren terwijl ik weet dat het me veel deugd doet.

Ik heb toen eens nagegaan waar ik mijn avonden mee vulde en tot mijn verrassing zat ik elke dag minstens een uur op Facebook.

Ik heb dat gereduceerd tot de helft en de andere helft doe ik nu in meditatie.

Dat zijn beslissingen.

De tijd tikt je leven weg en je weet niet waar naartoe.

Wat is het doel van deze immerjachtige reis?

Naar welk land van melk en honing zijn we op weg?

Waar je ook kijkt,

Privé of werk,

De tijdsdruk ligt altijd zo hoog dat het lijkt of er geen tijd is om tot fundamentele verandering te komen.

En toch,

Soms zie ik mensen verrassend evolueren.

En we kunnen ook leren.

We kunnen ook leren van anderen en zelfs out of the box gaan en breder kijken dan de anderen die we normaal gezien zouden als referentie nemen,

Want dat zijn dikwijls de peers.

Maar je kan ook kijken naar kinderen,

Je kan ook kijken naar dieren.

Beiden ontsnappen nog aan de terreur van de tijd,

Alhoewel die kinderen niet voor lang.

Een kleuter heeft nog de illusie te kunnen reizen in de tijd.

Ik had een hond,

Pavlov,

En die overleed toen mijn dochter net twee was.

Anderhalf jaar later zei ze plots,

Ik ga nog eens terug een baby worden.

O ja,

En waarom?

Dan kan ik Pavlov nog eens terugzien.

Dit zei ze met de grootste evidentie,

Alsof je er reëel nog voor kiezen kon terug te keren naar het verleden.

Maar dat het heden toch voldoende aantrekkelijk was om dat slechts in uitzonderlijke omstandigheden te doen.

Net als de dieren kennen ook kinderen die oceanische ervaring van tijdloosheid,

Als ze voor zover het door de gehaaste omgeving alsnog wordt toegenaten,

Opgaan in wat ze aan het doen zijn,

In hun spel.

Zo herinner ik mij hoe ik als jongen van een jaar of zes uren lang op mijn hurken met een stokje in een vijvertje zat te peuteren,

Of moeiteloos een halve dag in een boomhut doorbracht met imaginaire kampgenoten,

Tot moeder riep dat het etenstijd was.

Dieren beleven de tijd ononderbroken als heden.

Al hun zintuigen zijn gefocust op wat er hier en nu gebeurt,

Niet op morgen of gisteren.

Ze hebben geen angst voor morgen,

En dus ook niet voor de dood.

En daardoor kunnen ze ook beter,

Dieper en rustiger genieten.

Kijk maar naar je poes.

Als het over de tijd gaat,

Kunnen we van dieren wel wat leren.

Volgens Kundera kan geen mens een ander mens het geschenk van de idylle geven.

Dat kan alleen een dier,

Want dat is niet uit het paradijs verstoten.

Liefde tussen mens en dier is idyllisch.

Ze kent geen conflicten,

Geen hartverscheurende scènes,

Geen ontwikkeling.

Dat komt omdat je hond of poes of vogel je omringt met een leven dat niet lineair in de tijd loopt,

Zoals het onze,

Maar circulair.

De mensentijd draait niet in een cirkel,

Maar snelt in een rechte lijn vooruit.

Ik heb een eigen vocabulaire,

Zegt Montaigne.

Ik verdrijf de tijd wanneer die slecht en onaangenaam is,

En als hij goed is,

Dan weiger ik hem te verdrijven,

Maar houd ik hem juist vast en proef hem na.

Montaigne leidt niet onder de tijd,

Hij leidt de tijd,

Met korte i.

Mocht ik hem via de teletijdmachine kunnen opzoeken,

Ik zou hem als cadeau het beste uurwerk geven dat ik ooit heb gehad.

Het is er eentje ontworpen door kunstenaar Ben.

In plaats van de uren staat er,

In de cirkel waar normaal de cijfers staan,

Een zinnetje.

L'instant présent.

Het geeft niet alleen altijd de juiste,

Maar ook de belangrijkste tijd aan.

En het maakt ook geen enkele verschil als het mechanisme stuk is.

Mijn moeder was een Brusles.

En zij had het over het principoolste.

Ik vond dat een mooi woord en ik ben het beginnen te gebruiken in mijn cursussen.

Soms weten mensen niet zo goed wat het principoolste is voor hen.

Wat voor hen zou maken dat ze,

Zoals Michel het zo mooi uitdrukte,

Als een voldaande gast het leven zullen verlaten.

In mijn cursus de prioriteit van het leven reik ik een aantal methoden aan om het antwoord te concretiseren.

Dat leidt dan tot een lijstje van prioriteiten.

En vervolgens introduceer ik Nietzsche's propositie het leven zo te leven dat je op het einde helemaal zou willen herbeginnen.

Het is de idee van de eeuwige herhaling als leidraad voor een goed leven.

Om bewuster te worden in welke mate ze leven volgens hun prioriteit,

Vraag ik de cursisten hun agenda te nemen en Nietzsche's voorstel aan de praktijk te toetsen.

Eerst doen we dat met de voorbije dag.

Ik vraag hen om met behulp van hun agenda de dag van gisteren te reconstrueren en na te gaan of ze die dag zouden willen herbeginnen.

Dan vraag ik hen om vanuit dezelfde vraag de afgelopen week te overlopen,

Vervolgens de afgelopen maand en tenslotte het afgelopen jaar.

En ik bedaadruk telkens dat het gaat om die dag,

Week,

Maand,

Jaar als geheel.

Ze mogen dus niet knippen.

Dus niet de leukste momenten eruit halen en de rest wisselen.

Dat is voor de meesten erg moeilijk.

Ze staan immers alle klaar met hun snoeschaar,

Sommigen zelfs met hun koevoet,

Om het negatieve los te puteren van het positieve,

Want alleen dat laatste willen ze opnieuw beleven.

Vervolgens stel ik een vervelende vraag.

Hou jij wel echt van het leven?

Haast iedereen zegt ja.

Als ik hen dan vraag waarom,

Dan valt hun antwoord samen met de aangename momenten.

Voldoening van het werk,

Leuke momenten met gezin,

Een prettige vakantie.

Wat zeggen wil dat je voorwaardelijk van het leven houdt.

Alleen de goede momenten en niet het leven op zich in zijn geheel als package deal.

Patricia de Martelare vergeleek de liefde voor het leven met de liefde voor een persoon.

In het begin tijdens de verliefdheidsfase waar we nog blind zijn voor de verschillen,

Is het volle liefde.

Maar eenmaal de ontnuchtering is ingezet,

De andere lijkt toch niet het plaatje dat we van hem of haar hadden gedroomd,

Zien we die ander alleen maar graag als hij zo is zoals wij zouden willen.

En als dat niet lukt zijn we kwaad of teleurgesteld of gaan we het plaatje elders zoeken.

We gaan vreemd.

In onze relatie met het leven doen we precies hetzelfde,

Zegt de Martelare.

We plegen imaginaire overspel.

Ik citeer haar even.

We zijn in gedachten voortdurend elders waar het beter is.

In het verleden,

De afgelopen zomermaanden bijvoorbeeld,

Of in de toekomst,

De volgende vakantie,

Het komende weekend.

Haast voortdurend wijzen wij in onze levenshouding impliciet het heden af en dus ook het leven,

Want hoe je het ook bekijkt,

Iets anders dan het heden is er in het leven niet.

Al het andere is of voorbij of moet nog komen.

Al zijn wij van dat laatste niet eens zeker dat er nog iets zal komen.

De uitdaging waar Nietzsche ons voor plaatst is precies dezelfde als in mindfulness.

Die van de radicale liefde voor het heden,

Hoe die het ook mogen zijn,

Omdat dat het enige is wat er is.

Die uitdaging is even eenvoudig als moeilijk.

Pluk de dag.

Niet alleen als het een roos is of een madeliefje,

Dan is het immers geen kunst om de dag te plukken,

Pluk hem ook als het een distel is.

En om nog even bij de martelaren terug te komen,

Zij gooit ons deze confronterende vraag toe.

Op hoe goede voet moet je staan met jezelf en met het leven om ieder moment in zijn volheid te kunnen willen.

En zelfs zo zeer te willen dat je zou willen dat het eeuwig terugkomt.

Waar het hem om gaat is dit.

De tijd niet langer te zien als de bloedsuiger van het leven.

Maar als de vriendelijke hand op je schouder die je uitnodigt om het leven zo bewust en intens mogelijk te leven.

Lieve lezer.

Lieve luisteraar.

Laat ons de tijd,

Onze tijd,

Niet verspillen zolang we hem hebben.

Tot de volgende keer.

Ondertitels ingediend door de Amara.

Org gemeenschap